Кабар жана жарыялар

Академиялык жалпы жыйын Сатук Буура ханды эскерүүгѳ арналды

Академиялык жалпы жыйын Сатук Буура ханды эскерүүгѳ арналды

Милдетибиз - ата-бабалардан калган маданий мурастарды аздектѳѳ.

Үстүбүздѳгү жылдын 6-февралында 2018-2019-окуу жылынын II профессордук-окутуучулук жалпы жыйыны болуп ѳттү. Жыйын Абд ал-Керим Сатук Буура ханды эскерүүгѳ арналды жана жыйындын күн тартибинде 2018–2019-окуу жылынын күзгү семестри боюнча отчет жана анализдер, 2018–2019-окуу жылынын жазгы семестрине карата даярдыктар жана перспективалар, 2019–2020-жылдар үчүн университеттин стратегиялык планына ылайык иш-чаралары жана сапатты жакшыртуу боюнча иш-аракеттердин тегерегинде маселелер  каралды.

Иш-чараны университеттин окуу иштери боюнча проректору, профессор Анварбек Мокеев ачып, «Абд ал-Керим Сатук Буура хан алгачкы мусулман түрк Караханийлер мамлекетинин негиздѳѳчүсү» деген темада баяндама жасады.

Проректор Борбордук Азиянын Сатук Буура ханга чейинки саясий абалынын башталышы жана Караханиддер мамлекетинин түзүлүшү, Абд ал-Керим Сатук Буура хан Караханийлер мамлекетинин негиздөөчүсү, Караханийлик башкаруучулардын ичинен биринчилерден болуп Ислам динин кабыл алгандыгы жана Сатух хандын мураскорлорунун түрк дүйнөсүнө кошкон салымы тууралуу тарыхый окуяларга токтолду:

 «Карахандардын мамлекети доорундагы негизги окуялардын бири бул көчмөн түрк урууларынын массалык түрдө мусулманчылыкты кабыл алуусу болуп эсептелет. Карахандар мамлекети сулалесинин өкүлдөрүнүн ислам динине кириши тууралуу маалыматтарды мусулман авторлору уламыштык тарызда жазып калтырышкан. Алсак, мусулман дүйнөсүнүн белгилүү тарыхчысы Ибн ал-Асирдин «Ал-Камил Фи-Т-Тарих» аттуу эмгегинде исламды биринчи болуп карахандардын өкүмдарларынын арасынан Сатук Буура хан алган. Анын түшүнө асмандан бир киши түшүп, ага караханий тилинде өзүңдү бул жана келечек дүйнөдө сактоо үчүн исламды кабыл ал деп айткан имиш. Ушул сыяктуу аңыз-кептер бизге караханийлердин тарыхчысы 13-кылымда жашаган Жамал Каршинин чыгармасы аркылуу жетти. Мунун канчалык деңгээлде чындык экенин айтуу кыйын. Сатук Буура хан ислам динин биринчилерден болуп кабыл алган караханий өкүмдары экендигин айта алабыз. Жана мусулманчылыкка өткөндө Абд ал-Керим деген мусулман ысымын алгандыгы көрүнүп турат. Уламыштарга караганда, Сатук 12 жашында эле өтө келишимдүү, табиятынан зээндүү жана түшүнүктүү бала болуп, ага чейинки карахан ханзаадаларынан айырмаланып турган экен. Абд ал-Керим Сатук Буура хан караханийлер мамлекетинин негиздөөчүсү, караханийлик башкаруучулардын ичинен биринчилерден болуп ислам динин кабыл алган болсо, кийин анын уулу Байташ Арслан хан (Муса) анын бийлигин улантып, 960-жылы ислам динин расмий түрдө мамлекеттик дин деп жарыялаган.

Түрк урууларынын чордону болгон караханийлердин мамлекетинде анын негиздөөчүсү Сатук Буура хан тарабынан ислам дининин кабыл алынышы Борбордук Азиянын тарыхында өтө маанилүү жана бурулуш мезгил болгон. Караханийлердин даанышман өкүмдары жана таланттуу жол башчысы Сатук Буура хандын демилгеси бүтүндөй Ала-Тоо жана Жети-Суу аймактарындагы түрк тилдүү уруулар үчүн жаңы цивилизациянын дарбазасын ачып, көчмөн элдерди Ислам маданиятынын дөөлөттөрүн кабыл алуусуна өбөлгө түзүп берген. Ошонун натыйжасында араб алиппесинин негизинде түрк тилдүү элдердин жаңы жазма адабияты жаралып, улуу окумуштуулар жана аалымдар дүйнөлүк цивилизациянын алкагында интеграциялануусу башталат. Санжыргалуу Сатук Буура хан атабыздын өлбөс-өчпөс ысымы ыйык тутулуп, кийинки муундарга аңыз болуп айтылган маданий мурас катары калаарына ишенебиз.

Мунун бир таасын өрнөгү катары университеттин Окумуштуулар кеңешинин чечими менен теология факультетинин окуу-лабораториялык базасы катары каралган мечитибиз Сатук Буура хандын ысымын алып жүрүшүн сыймыктануу менен айта алабыз»,  - деди проректор, профессор А.Мокеев.

Андан кийин университеттин ректору, профессор Себахаттин Балжы окуу жылынын ѳткѳн семестрдеги жетишкендиктерине токтолуп, келечек жылдар үчүн университеттин стратегиялык планына ылайык иш-чаралары жана жаңы долбоорлору туурасында слайд түрүндѳ баяндама жасады.

Ошондой эле ректор ѳз сѳзүндѳ мындай деди: «Жыл сайын жалпы академиялык жыйында Түрк дүйнѳсүнүн улуу инсандарын жана алар калтырган маданий мурастарды эскерүүнү салтка айландырганбыз. Мына бүгүнкү презентациядан кийин окуу жайдын теология факультетинин окуу-лабораториялык базасы катары Абд ал-Керим Сатук Буура хандын атын алып жүргѳн мечит эмне себептен курулгандыгы тууралуу кененирээк маалымат болду. Биздин милдетибиз - ата-бабаларыбыздан калган баалуулуктарды, маданий мурастарды аздектеп, аны ачыктап, элге жеткизүү болуп саналат.», - деп КТМУнун билим берүү тармагындагы орду жана келечек 2023-жылга койгон максаты Борбордук Азияда эң сапаттуу билим борборуна айлануу экенин кошумчалады.

Андан кийин жыйын университеттин проректору, профессор Хусейин Ѳгүт, гуманитардык факультетинин профессору Күршад Йылмаз, табигый илимдер факультетинин доценти Дайыстан Шимшек, экономика жана башкаруу факультетинин доценти Камалбек Карымшаковдун 2018–2019-окуу жылынын күзгү семестри боюнча отчет жана анализдери туурасында жасаган баяндама отчеттору менен жыйынтыкталды.

Президент ректорду 65 жылдык мааракеси менен куттуктады

Президент Сооронбай Жээнбеков ректорду куттуктады.

Жыл жаңырар алдында, Кыргыз-Түрк «Манас» университетинин ректору, профессор Себахаттин Балжы кутман курак 65 жашка толду.

Бул датага байланыштуу Кыргыз Республикасынын Президенти Сооронбай Жээнбеков ректорду 65 жылдык мааракеси менен куттуктады. Ошондой эле КРнын Билим берүү жана илим министри Гүлмира Кудайбердиева да куттуктоо катын жѳнѳткѳн.

Президент жана министр куттуктоо катында ректордун изденүүчүлүк менен коштолгон эмгек жолундагы кѳптѳгѳн ийгиликтерин жана КТМУга жетекчилик кызматка дайындалгандан бери Кыргызстан менен Түркиянын ортосундагы кызматташуунун «Алтын кѳпүрѳсү» болгон «Манас» университети чоң ийгиликтерге жетиши үчүн зор аракеттерди жасаган салымын баалап, агартуучулук ишмердүүлүгүнѳ ийгилик каалаган.

Мамлекет башчысынын куттуктоо катын үстүбүздѳгү жылдын 6-февралында 2018-2019-окуу жылынын II профессордук-окутуучулук жалпы жыйынында Президенттин кеңешчиси Султан Раев, ал эми министрдин куттуктоо катын Дамира Какеновна университеттин II жалпы профессордук-окутуучулук курамдын жыйынында тапшырышты. Анда Султан Раев мамлекет башчысынын куттуктоо катын окуп, Президенттин атынан ректор Себахаттин Балжыга ийгиликтин жана тазалыктын символу болгон ак илбирстин статуэткасын белек кылды.

КТМУнун жалпы жамааты да университеттин ректору, профессор Себахаттин Балжы агайды 65 жылдык мааракесин сыймыктануу менен кызуу куттуктайт! Агайга чын ден соолук, узун өмүр, үй-бүлөсү менен бирге бакубат жашоону каалайт!

Төмөндө Президенттин куттуктоосунун толук тексти берилет:

Урматтуу Себахаттин Балжы!

«Сизди жаңы 2019-жылдын башында белгиленип жаткан 65 жаш кутман курагыңыз менен чын дилимден куттуктайм! Сизге бекем ден соолук, илимий ишиңизге ийгилик жана ошондой эле кыргыз эли менен түрк элинин бир туугандыгы жана кызматташтыгы үчүн жасап жаткан ак кызматыңызга чоң жетишкендиктерди каалайм.

Сиз Кыргыз-Түрк «Манас» университетинде ректор катары 2011-жылдан бери жемиштүү иштеп келатасыз. Бул убакыттын ичинде Кыргызстан менен Түркиянын ортосундагы «алтын кѳпүрѳ» аталган бул эл аралык университеттин окуу-тарбия жана илимий ишмердигин жогорку деңгээлге чыгара алдыңыз. Азыркы күндѳ университет Кыргызстандагы ачык жана таза система менен иш жүргүзгѳн, эл аралык стандартта жаштарга акысыз билим берген, аларды стипендия менен камсыз кылган бирден бир окуу жайы болуп калды.

Сиз жетектеген окуу жайда 14 ѳлкѳдѳн – Түркия, Азербайжан, Түркмѳнстѳн, Ѳзбекстан, Казакстан, Таджикстан, Россия, Монголия, Кытай Эл Республикасынан келген студенттер билим алышууда. Университеттин бүтүрүүчүлѳрү азыр дүйнѳнүн бардык бурчтарында иштеп жакшы натыйжаларга жетишип, Кыргызстан менен Түркиянын атын чыгарып жатат.

КТМУ азыр билим берүүдѳ эл аралык аброй күтүп, дүйнѳдѳгү жогорку окуу жайлардын алдыңкы катарына кошулууга толук шарты бар.

Урматтуу Себахаттин Балжы мырза! Мүмкүнчүлүктѳн пайдаланып, Сизге жана Сиз жетектеген университеттин бардык жамаатына албан ийгиликтерди каалайм! Ошону менен бирге Кыргызстан менен Түркиянын, жалпы эле түрк дүйнѳсүнүн жаркын келечеги үчүн тынымсыз кызмат кыла беришиңизге тилектешмин», - деп белгиленет Сооронбай Жээнбековдун куттуктоосунда.

Медиа Манас


Prof. Dr. Sebahattin Balcı'nın 2018-2019 Eğitim-Öğretim Yılı II. Birleşik Akademik Genel Kurulu'ndaki sunumuna burayı tıklayarak erişebilirsiniz.