Page 15 - Gazete Manas
P. 15
aralık'13 SAĞLIK 15
“Чөптүн эки түрүн
20 жылда таптым”
Элдик медицина—дарылык медицинага болгон да жалаң гана табигый чөптөр багандай терини тез камдашты- Айдай Амангелди кызы
касиети бар заттар, өсүмдүк- ишенич кандай? колдонулат. Аларды жаз мезги- руучу, 3-сыныкка жарай турган
төр менен ооруну дарылоо, ал- линин акыркы айларынан баш- чөптөр. Илимий медицина кээ бир
дын алуу, ден соолукту чыңдоо. - Чыгыш медицинасы, 70 тап, жайдын аягына чейин үй- ооруларды айыктыра албай, элдик
Тарыхый булактарда алгачкы пайыз элдик медицинанын бүлөбүз менен барып чогултуп - Издеген
коомдогу кишилер сынган, ыкмаларын, 30 пайыз илимий келебиз. Эки уулум 4 жашынан медицинага кайрылган учурлар
чыккан сөөктү ордуна салууну медицинаны колдонот. Ал эми бери чөп терет. Үч ай бою кар- чөптөрүңүздү жок эмес. Буга элдик даарыгер,
билишкен. Ооруну жеңилде- бизде тескерисинче 10 пайыз дарларды кабыл албай, чөп те- кыл тамырчы Дүйшөнбек Чомо
түүдө чөптөрдүн, суунун, күн элдик медицинаны колдоно- рип, аны кургатуу, сактоо иш- таптыңызбы?
нурунун дарылык касиеттерин буз. “Элүү жылда эл жаңы, жүз тери менен алек болобуз. уулу жеке тажрыйбасында
колдонушкан. жылда жер жаңы дегендей” - Алгач издеп, чогулткан чөп- күбө болуп жатканын айтты.
бара-бара биз дагы чыгыш ме- - Дүйшөнбек мырза, төрүмдүн түрү 300гө жеткен. Бүгүнкү коногубуз өлкөбүздөгү
- Дүйшөнбек мырза, дицинасынын жолун жолдоп кандайча бул кесипти Ошентип, кан тамыр кесилсе
элдик медицинага калаарбыз деген үмүттөрүбүз канды токтотуучу биринчи элдик медицина жана анын
кыскача кандай бар. Бул үчүн табыпчы, тамыр- аркалап калдыңыз? чөптү таптым. Экинчи чөптү өзгөчөлүктөрү тууралуу ой
түшүнүк бересиз? чы, дары чөптөр менен иштеп - Тамыр кармап, ысык-суук- тапканча 700 чөптүн түрү өттү.
жаткандар, өздөрүнүн билим- ту айырмалап билүү мага тае- Ошондо чөптүн эки түрүн 20 бөлүшмөкчү.
- Элдик медицинаны салт- дерин мындан ары дагы өнүк- немден өткөн деп ойлойм. Ал жылда араң таптым. Үчүнчүсүн
тык деп да коебуз. Ал көп тар- түрүп, туура багытка салышы киши тамырчы, сыныкчы бол- дагы деле издөөдөмүн. Жакын-
мактуу: молдо, эмчи, домчу, керек. гон экен. Көптөгөн чөптөрдүн да эле бир таанышым сынык
сыныкчы, дем салуу сыяктуу тилин билчү. “Үч чөптүн түрүн ооруларына бөрү карагаттын
түрлөрү бар. Дары чөптөр - Дары чөптөр менен издеп, тапкын”,- деп өтүнгөнү тамырын сунуштады. Анын сыр-
аркылуу даарылоону азыркы иштөөдө өзгөчө “ташка тамга баскандай” эсимде тында кабыгы, кабыгынан кийин
илимий медицинанын башаты калыптыр. Эс тарткан кезимде жука пленка сыяктуу жалбыра-
деп эсептесе болот. Башаты де- эмнеге көңүл буруу таенемдин өтүнүчүн аткаруу гы болот. Ошол жука кабыкча-
генибиз дарылык касиети бар керек? үчүн дары чөптөр менен иштеп ны сыныкка колдонсо пайдалуу.
чөптөрдү пайдалануу илгертен калдым. Совет мезгилинде эл- Буюрса үчүнчү чөптү табат экен-
калган. Элдик медицина лабо- - Кайсы органга кандай чөп- дик медицинага катуу тыюу са- мин деп сүйүнүп жүрөм. Жа-
раториялык жол менен эмес, төр, колдонуу ыкмасына, адам- лынган. Ошого карабай тоого кында ал тамырды издеп, чогул-
нукура адамдардын организми дын организминин өзгөчөлү- барыш үчүн чарбадан бошонуп, туп, иш жүзүндө байкап көрөм.
менен иштеп, анын өзгөчөлүк- гүнө жана жагымдуулугуна кооператив уюштурдум. Мен Эгер керекке жараса, пайдалана
төрүн изилдейт. жараша туура чөптөрдү тандоо издеген чөптөр: 1-кан токто- баштайм.
маанилүү. Илимий медицинада туучу, 2-териде так, тырык кал-
- Кыргызстанда элдик дарыларга химиялык кошулма- - Маегинизге рахмат.
лар кошулса, элдик медицина-
Ишиңизге ийгилик!
“İki Çeşit Şifalı Bitkiyi Bulabilmek İçin
20 Sene 1000’in Üzerinde Bitkiyi İnceledim”
Geleneksel tıp terimi modern Doğu tıbbı % 70 alternatif tıb- yaşından beri bitki topluyor. Bu nokta kalmayacak şekilde deriyi Günümüzde modern tıpta çare
tıp döneminden önce farklı top- bın metotlarını, % 30 bilimsel nedenle üç ay boyunca hastala- iyileştiren, üçüncüsü ise kırık- bulamayanlar çözümü alternatif
lumlarda yüzlerce yıl öncesinde tıbbı kullanmaktadır. Oysa biz- rı muayene edemiyoruz çünkü çıkıkta kullanılan bitkilerdi.’ tıpta arıyor. Alternatif Tıp Uzmanı
geliştirilmiş tıbbi sistemlere işaret deki durum tam tersidir. Sadece şifalı bitkileri topladıktan sonra
etmek için kullanılır. Geleneksel % 10 alternatif tıbbı kullanılıyor. kurutma ve saklama işleriyle uğ- Aradığınız bitkileri Düyşönbek Çomo Uulu bu
tıp sistemleri bitkisel tıp, Ayurve- Kırgızlarda “Elli yılda halk yeni, raşıyoruz. tür vakalara birçok kez şahit
da, Unani, akapunktur, gelenek- yüz yılda yer yeni” atasözü var- bulabildiniz mi? olduğunu söylüyor. Alternatif tıp
sel Çin tıbbı, Muti(Güney Afrika dır. Bunun gibi zaman geçtikçe Düyşönbek Bey, kendiniz ile ve özellikleriyle ilgili Düyşönbek
tıbbı), gibi tıp sistemlerini içine üfürükçü, kırık-çıkıkçı ve şifalı ilgili bilgi verebilir misiniz? Bu Önce araştırıp, topladığım bitki Çomo Uulu’ndan bilgi aldık.
alır. bitkilerle çalışanlar bilimlerini mesleği nasıl seçtiniz? sayısı 300’e kadar ulaştı. Damar
geliştirerek, kendi bilgilerini ye- kesilince kanı durduran ilk bitkiyi Ayday Amangeldi kızı
Düyşönbek Bey, alternatif nilemeleri gerekiyor. Bu meslek bana ninemden kal- bu 300 bitki arasından buldum.
tıbbı nasıl değerlendiriyorsu- dı. Bana, damara, kalp atışına göre İkinci bitkiyi bulmak için 700 çe-
nuz? Şifalı bitkilerle çalışırken sıcak soğuk hastalıkları tanımayı şit bitkiyi inceledim. Bu şekilde
öncelikle nelere dikkat ninem öğretti. Ninem damarcı, şifalı bitkilerin iki çeşidini 20 se-
Alternatif tıbba geleneksel tıp etmek gerekir? kırık-çıkıkçıydı. Birçok bitkinin nede bulabildim. Üçüncüsünü ise
da diyebiliriz. Geleneksel tıbbın özelliklerini bilirdi. Büyüdüğüm hala arıyorum. İnşallah, bu sene
birkaç dalı var. Örneğin, molla, Hangi organımıza ne tür bit- zaman benden bitkinin 3 çeşidini bitkinin 3. çeşidini de bulmayı
kırık-çıkıkçı gibi çeşitleri vardır. kiler gerektiği, hangi metotla bulmamı istemişti. Ninemin bu ümit ediyorum. Yakında bir tanı-
Şifalı bitkilerle hastalıkları te- uygulanacağı önemlidir. Her in- isteğini gerçekleştirmek amacıyla dığım bana yaban frenk üzümü-
davi, bilimsel tıbbın başlangıcı sanın organizma yapısına göre bu 3 şifalı bitkiyi araştırmaya baş- nün kökünü önerdi. Yaban frenk
olarak kabul edilmektedir. Şifalı uygulanan alternatif tıp yöntem- ladım. Sovyetler Birliği dönemin- üzümünün yüzeyinde kabuğu,
bitkileri hastalıkların tedavisin- leri de farklılık gösterir. Bilimsel de alternatif tıp yasaklandı. An- kabuğundan sonra da ince zar
de kullanmak eskiden kalmış bir tıpta ilaçlara kimyasal maddeler cak buna rağmen dağa gitmenin gibi yaprağı olur. İşte o ince yap-
metottur. Alternatif tıp laboratu- katılarak yapılırken, alternatif bir yolunu buluyordum. Benim rağı kırığa kullanırsa faydalı olu-
ar yolu ile değil, insanların orga- tıpta sadece doğal bitkiler kul- aradığım bitkiler: ‘Birincisi kanı yormuş. Yakında söylediğim bu
nizmasını araştırıp, onun özellik- lanılmaktadır. Şifalı bitkileri do- durduran, ikincisi deride yara izi, kökü arayıp bulmaya çalışacağım.
lerini bulmaya çalışır. ğadan baharın son aylarından
başlayarak yazın sonlarına kadar -Röportaj için teşekkür
Kırgızistan’da alternatif tıbba ailemle topluyoruz. İki oğlum 4
insanlar güveniyorlar mı? ederiz. Başarılar dileriz!
“Чөптүн эки түрүн
20 жылда таптым”
Элдик медицина—дарылык медицинага болгон да жалаң гана табигый чөптөр багандай терини тез камдашты- Айдай Амангелди кызы
касиети бар заттар, өсүмдүк- ишенич кандай? колдонулат. Аларды жаз мезги- руучу, 3-сыныкка жарай турган
төр менен ооруну дарылоо, ал- линин акыркы айларынан баш- чөптөр. Илимий медицина кээ бир
дын алуу, ден соолукту чыңдоо. - Чыгыш медицинасы, 70 тап, жайдын аягына чейин үй- ооруларды айыктыра албай, элдик
Тарыхый булактарда алгачкы пайыз элдик медицинанын бүлөбүз менен барып чогултуп - Издеген
коомдогу кишилер сынган, ыкмаларын, 30 пайыз илимий келебиз. Эки уулум 4 жашынан медицинага кайрылган учурлар
чыккан сөөктү ордуна салууну медицинаны колдонот. Ал эми бери чөп терет. Үч ай бою кар- чөптөрүңүздү жок эмес. Буга элдик даарыгер,
билишкен. Ооруну жеңилде- бизде тескерисинче 10 пайыз дарларды кабыл албай, чөп те- кыл тамырчы Дүйшөнбек Чомо
түүдө чөптөрдүн, суунун, күн элдик медицинаны колдоно- рип, аны кургатуу, сактоо иш- таптыңызбы?
нурунун дарылык касиеттерин буз. “Элүү жылда эл жаңы, жүз тери менен алек болобуз. уулу жеке тажрыйбасында
колдонушкан. жылда жер жаңы дегендей” - Алгач издеп, чогулткан чөп- күбө болуп жатканын айтты.
бара-бара биз дагы чыгыш ме- - Дүйшөнбек мырза, төрүмдүн түрү 300гө жеткен. Бүгүнкү коногубуз өлкөбүздөгү
- Дүйшөнбек мырза, дицинасынын жолун жолдоп кандайча бул кесипти Ошентип, кан тамыр кесилсе
элдик медицинага калаарбыз деген үмүттөрүбүз канды токтотуучу биринчи элдик медицина жана анын
кыскача кандай бар. Бул үчүн табыпчы, тамыр- аркалап калдыңыз? чөптү таптым. Экинчи чөптү өзгөчөлүктөрү тууралуу ой
түшүнүк бересиз? чы, дары чөптөр менен иштеп - Тамыр кармап, ысык-суук- тапканча 700 чөптүн түрү өттү.
жаткандар, өздөрүнүн билим- ту айырмалап билүү мага тае- Ошондо чөптүн эки түрүн 20 бөлүшмөкчү.
- Элдик медицинаны салт- дерин мындан ары дагы өнүк- немден өткөн деп ойлойм. Ал жылда араң таптым. Үчүнчүсүн
тык деп да коебуз. Ал көп тар- түрүп, туура багытка салышы киши тамырчы, сыныкчы бол- дагы деле издөөдөмүн. Жакын-
мактуу: молдо, эмчи, домчу, керек. гон экен. Көптөгөн чөптөрдүн да эле бир таанышым сынык
сыныкчы, дем салуу сыяктуу тилин билчү. “Үч чөптүн түрүн ооруларына бөрү карагаттын
түрлөрү бар. Дары чөптөр - Дары чөптөр менен издеп, тапкын”,- деп өтүнгөнү тамырын сунуштады. Анын сыр-
аркылуу даарылоону азыркы иштөөдө өзгөчө “ташка тамга баскандай” эсимде тында кабыгы, кабыгынан кийин
илимий медицинанын башаты калыптыр. Эс тарткан кезимде жука пленка сыяктуу жалбыра-
деп эсептесе болот. Башаты де- эмнеге көңүл буруу таенемдин өтүнүчүн аткаруу гы болот. Ошол жука кабыкча-
генибиз дарылык касиети бар керек? үчүн дары чөптөр менен иштеп ны сыныкка колдонсо пайдалуу.
чөптөрдү пайдалануу илгертен калдым. Совет мезгилинде эл- Буюрса үчүнчү чөптү табат экен-
калган. Элдик медицина лабо- - Кайсы органга кандай чөп- дик медицинага катуу тыюу са- мин деп сүйүнүп жүрөм. Жа-
раториялык жол менен эмес, төр, колдонуу ыкмасына, адам- лынган. Ошого карабай тоого кында ал тамырды издеп, чогул-
нукура адамдардын организми дын организминин өзгөчөлү- барыш үчүн чарбадан бошонуп, туп, иш жүзүндө байкап көрөм.
менен иштеп, анын өзгөчөлүк- гүнө жана жагымдуулугуна кооператив уюштурдум. Мен Эгер керекке жараса, пайдалана
төрүн изилдейт. жараша туура чөптөрдү тандоо издеген чөптөр: 1-кан токто- баштайм.
маанилүү. Илимий медицинада туучу, 2-териде так, тырык кал-
- Кыргызстанда элдик дарыларга химиялык кошулма- - Маегинизге рахмат.
лар кошулса, элдик медицина-
Ишиңизге ийгилик!
“İki Çeşit Şifalı Bitkiyi Bulabilmek İçin
20 Sene 1000’in Üzerinde Bitkiyi İnceledim”
Geleneksel tıp terimi modern Doğu tıbbı % 70 alternatif tıb- yaşından beri bitki topluyor. Bu nokta kalmayacak şekilde deriyi Günümüzde modern tıpta çare
tıp döneminden önce farklı top- bın metotlarını, % 30 bilimsel nedenle üç ay boyunca hastala- iyileştiren, üçüncüsü ise kırık- bulamayanlar çözümü alternatif
lumlarda yüzlerce yıl öncesinde tıbbı kullanmaktadır. Oysa biz- rı muayene edemiyoruz çünkü çıkıkta kullanılan bitkilerdi.’ tıpta arıyor. Alternatif Tıp Uzmanı
geliştirilmiş tıbbi sistemlere işaret deki durum tam tersidir. Sadece şifalı bitkileri topladıktan sonra
etmek için kullanılır. Geleneksel % 10 alternatif tıbbı kullanılıyor. kurutma ve saklama işleriyle uğ- Aradığınız bitkileri Düyşönbek Çomo Uulu bu
tıp sistemleri bitkisel tıp, Ayurve- Kırgızlarda “Elli yılda halk yeni, raşıyoruz. tür vakalara birçok kez şahit
da, Unani, akapunktur, gelenek- yüz yılda yer yeni” atasözü var- bulabildiniz mi? olduğunu söylüyor. Alternatif tıp
sel Çin tıbbı, Muti(Güney Afrika dır. Bunun gibi zaman geçtikçe Düyşönbek Bey, kendiniz ile ve özellikleriyle ilgili Düyşönbek
tıbbı), gibi tıp sistemlerini içine üfürükçü, kırık-çıkıkçı ve şifalı ilgili bilgi verebilir misiniz? Bu Önce araştırıp, topladığım bitki Çomo Uulu’ndan bilgi aldık.
alır. bitkilerle çalışanlar bilimlerini mesleği nasıl seçtiniz? sayısı 300’e kadar ulaştı. Damar
geliştirerek, kendi bilgilerini ye- kesilince kanı durduran ilk bitkiyi Ayday Amangeldi kızı
Düyşönbek Bey, alternatif nilemeleri gerekiyor. Bu meslek bana ninemden kal- bu 300 bitki arasından buldum.
tıbbı nasıl değerlendiriyorsu- dı. Bana, damara, kalp atışına göre İkinci bitkiyi bulmak için 700 çe-
nuz? Şifalı bitkilerle çalışırken sıcak soğuk hastalıkları tanımayı şit bitkiyi inceledim. Bu şekilde
öncelikle nelere dikkat ninem öğretti. Ninem damarcı, şifalı bitkilerin iki çeşidini 20 se-
Alternatif tıbba geleneksel tıp etmek gerekir? kırık-çıkıkçıydı. Birçok bitkinin nede bulabildim. Üçüncüsünü ise
da diyebiliriz. Geleneksel tıbbın özelliklerini bilirdi. Büyüdüğüm hala arıyorum. İnşallah, bu sene
birkaç dalı var. Örneğin, molla, Hangi organımıza ne tür bit- zaman benden bitkinin 3 çeşidini bitkinin 3. çeşidini de bulmayı
kırık-çıkıkçı gibi çeşitleri vardır. kiler gerektiği, hangi metotla bulmamı istemişti. Ninemin bu ümit ediyorum. Yakında bir tanı-
Şifalı bitkilerle hastalıkları te- uygulanacağı önemlidir. Her in- isteğini gerçekleştirmek amacıyla dığım bana yaban frenk üzümü-
davi, bilimsel tıbbın başlangıcı sanın organizma yapısına göre bu 3 şifalı bitkiyi araştırmaya baş- nün kökünü önerdi. Yaban frenk
olarak kabul edilmektedir. Şifalı uygulanan alternatif tıp yöntem- ladım. Sovyetler Birliği dönemin- üzümünün yüzeyinde kabuğu,
bitkileri hastalıkların tedavisin- leri de farklılık gösterir. Bilimsel de alternatif tıp yasaklandı. An- kabuğundan sonra da ince zar
de kullanmak eskiden kalmış bir tıpta ilaçlara kimyasal maddeler cak buna rağmen dağa gitmenin gibi yaprağı olur. İşte o ince yap-
metottur. Alternatif tıp laboratu- katılarak yapılırken, alternatif bir yolunu buluyordum. Benim rağı kırığa kullanırsa faydalı olu-
ar yolu ile değil, insanların orga- tıpta sadece doğal bitkiler kul- aradığım bitkiler: ‘Birincisi kanı yormuş. Yakında söylediğim bu
nizmasını araştırıp, onun özellik- lanılmaktadır. Şifalı bitkileri do- durduran, ikincisi deride yara izi, kökü arayıp bulmaya çalışacağım.
lerini bulmaya çalışır. ğadan baharın son aylarından
başlayarak yazın sonlarına kadar -Röportaj için teşekkür
Kırgızistan’da alternatif tıbba ailemle topluyoruz. İki oğlum 4
insanlar güveniyorlar mı? ederiz. Başarılar dileriz!
