Жаңылыктар

Кыргыз-Түрк "Манас" университетинде 2025-2026-окуу жылынын Академиялык жалпы жыйынынын алкагында акыркы бир жылдагы институционалдык өнүгүү процесси талкууланды. Академиялык жана административдик кызматкерлердин катышуусунда өткөн жыйында изилдөө мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүдөн тартып санариптик трансформацияга, эл аралык таанымалдуулуктан коомго багытталган долбоорлорго чейин жүргүзүлгөн иштер каралып, университеттин алдыдагы мезгилге карата стратегиялык максаттары да бөлүшүлдү. Ошондой эле жыйындын алкагында академиялык наамы жогорулаган окутуучуларга академиялык мантиялар кийгизилди. 

КТМУнун ректору, профессор Алпаслан Жейлан университеттер жөн гана билим берүүчү мекемелер эмес экенин белгилеп, алар коомдун интеллектуалдык келечегин, маданий эс тутумун жана цивилизациялык көз карашын калыптандырган стратегиялык түзүмдөр экенине көңүл бурду. Профессор Жейлан "Манас" университети отуз жыл мурун Түркия менен Кыргызстандын орток эркинин негизинде түзүлгөн билим берүү долбоорунан бүгүнкү күндө түрк дүйнөсүнүн жалпы академиялык көз карашын алып жүргөн кубаттуу эл аралык университетке айланганын белгилеп: «Университеттер кесипке үйрөтүү менен гана чектелбестен, инсанды калыптандырган мекемелер болуп саналат», — деди.

КТМУ академиялык өсүшүн илимий басылмалар жана долбоордук көрсөткүчтөр аркылуу бекемдеди

Академиялык кеңеште сунушталган маалыматтар университеттин акыркы жылдары изилдөөгө багытталган өнүгүүсүн кыйла ылдамдатканын көрсөттү. Илимий басыламларды жарыялоо, долбоордук колдоолор, эл аралык академиялык тармактар жана тармактар аралык изилдөө маданияты сыяктуу көптөгөн багыттарда жетишилген ийгиликтер КТМУнун изилдөө университети катары өзгөчөлүгүн дагы даана көрсөтүп жатканы белгиленди.

Илимий өндүрүш институттук өнүгүүнүн негизги багыттарынын бири экенин баса белгилеген ректор Жейлан изилдөө инфраструктурасын чыңдоого багытталган инвестициялар чечкиндүү түрдө улантылып жатканын айтып: «Университеттердин чыныгы күчү алар өндүргөн билимдин коомго тийгизген өзгөртүүчү таасири менен өлчөнөт», — деп баа берди.

Акыркы 5 жылда илимий басылмалардын саны эки эседен ашты

Ректор Жейлан университеттин эл аралык индекстердеги илимий басылманын көрсөткүчтөрү олуттуу өсүштү көрсөткөнүн белгилеп, SCOPUS маалыматтарына ылайык, 2006–2020-жылдар аралыгында 480 илимий эмгек жарыяланганын, ал эми 2021–2026-жылдары бул көрсөткүч 1030 жарыялоого жеткенин билдирди.

Ошондой эле Web of Science базасына кирген илимий жарыялардын саны ушул эле мезгилде 892ге жеткенин айткан Жейлан, акыркы беш жылдагы илимий өндүрүш мурунку 15 жылдык мезгилдеги көрсөткүчтөн дээрлик эки эседен ашканын белгилеп, бул университеттин изилдөө мүмкүнчүлүктөрүндөгү түзүмдүк өзгөрүүнү айкын көрсөтөрүн айтты.

Эл аралык кызматташтыкта тарыхый кеңейүү камсыздалды

Акыркы беш жыл ичинде 18 өлкөдөгү 226 университет жана мекеме менен кызматташтык тууралуу протоколдорго кол коюлуп, жалпы келишимдердин саны 264кө жетти. Университеттин эл аралык келишимдеринин саны акыркы беш жылда 60 пайызга өскөнү маалымдалды. Бул өсүшкө баа берген ректор Жейлан "Манас" университети мындан ары аймактык кызматташтыкты гана өнүктүргөн жогорку окуу жай эмес, дүйнөлүк академиялык тармактар менен бекем байланыштарды түзгөн стратегиялык жогорку билим берүү борборуна айланганын белгилеп: «Билимдин чеги болбогондой эле, университеттердин таасир берүү чөйрөсү да географиялык чек аралар менен чектелбейт», — деди.

КТМУ түрк дүйнөсүндө билим берүү дипломатиясынын стратегиялык борборуна айланды

Академиялык кеңештин жыйынында өзгөчө көңүл бурулган темалардын бири түрк дүйнөсүнө багытталган академиялык жана маданий дипломатиялык ишмердүүлүктөр болду. TÜRKÜNİBдин Башкы ассамблеясы, эл аралык дипломатия симпозиумдары, Түрк фильмдеринин жумалыгы жана Түрк академиясы менен кызматташтыкта өткөрүлгөн иш-чаралар орток маданий эстутумду бекемдеген маанилүү интеллектуалдык аянтчаларга айлангандыгы белгиленди.

Түрк дүйнөсүнүн ар кыл аймактарынан келген жаштардын бирдей академиялык чөйрөдө жолугушуусу университеттин эң маанилүү жетишкендиктеринин бири экенин белгилеген Жейлан: «Манас университети жөн гана билим берүү мекемеси эмес, орток тарых жана орток келечек идеясы академиялык негизде бириккен күчтүү цивилизациялык долбоор болуп саналат», — деп баа берди.

Академиялык мобилдүүлүктө рекорддук өсүш катталды

Алмашуу программаларынын алкагында студенттер менен кызматкерлердин мобилдүүлүгү акыркы жылдардагы эң жогорку деңгээлге жетти. 2025–2026-окуу жылында жалпысынан 137 студент жана 98 кызматкер академиялык мобилдүүлүккө катышса, акыркы беш жылда студенттердин мобилдүүлүгү болжол менен 6,8 эсеге, ал эми кызматкерлердин мобилдүүлүгү 11,6 эсеге өстү.

Профессор Жейлан бул жетишкендик университеттин эл аралыкташуу стратегиясынын конкреттүү жыйынтыктарынын бири экенин белгилеп, ар түрдүү маданияттардан келген студенттердин бир кампуста чогуу билим алышы академиялык гана эмес, маданий байлыкты да түзөрүн айтты.

Санариптик трансформация процессинде түзүмдүк жаңылануулар тездеди

Санариптештирүү стратегиясынын алкагында акыркы беш жыл ичинде университет өзүнүн ички каражаттарынын эсебинен болжол менен 400 миң долларлык 40 программалык камсыздоону инфраструктурасына киргизди. Ошондой эле өз каражаттарын пайдалануунун негизинде болжол менен 150 миң доллар үнөмдөлүп, eMANAS тиркемеси, санариптик окутуу системалары жана онлайн билим берүү платформалары аркылуу академиялык процесстердин дагы да интеграцияланган абалга келтирилгени белгиленди.

Санариптик трансформация жөн гана техникалык модернизация процесси эмес экенин баса белгилеген ректор Жейлан: «Технологияны адамга багытталган түшүнүк менен баалабаган эч бир өзгөрүү туруктуу боло албайт», — деп, этикалык жоопкерчиликке, маданий сезимталдыкка жана адамга багытталган мамиленин маанисине көңүл бурду.

Жаңы лабораториялар жана устаканалар менен изилдөө инфраструктурасы чыңдалды

Профессор Алпаслан Жейлан университеттин лабораториялык жана практикалык инфраструктурасында олуттуу өсүш болгонун белгиледи. Акыркы беш жыл ичинде ачылган 23 жаңы лаборатория жана устакананын эсебинен жалпы лабораториялык жана практикалык аянттардын саны 110го жеткенин билдирген Жейлан бул өнүгүү практикалык окутуунун мүмкүнчүлүктөрүн кыйла күчөткөнүн баса белгилеп: «Жалпы мүмкүнчүлүктүн 2374 адамга, ал эми жалпы физикалык аянттын 8600 чарчы метрге жетиши университеттин практикалык билим берүү жана изилдөө мүмкүнчүлүктөрүнүн өнүккөнүн көрсөттү», — деди.

КТМУ эл аралык университеттик рейтингдердеги өсүшүн улантты

Эл аралык рейтингдердеги өсүшүн улантып жаткан КТМУнун академиялык көрүнүктүүлүк, илимий изилдөөлөрдүн таасири жана эл аралыкташуу багыттарында жетишкен ийгиликтери дүйнөлүк рейтингдерде да чагылдырылып жатканын белгилеген Жейлан туруктуу академиялык сапат саясаты мындан ары дагы күчтүү эл аралык жыйынтыктарды бере баштаганын айтты. Ошондой эле ал университеттин дүйнөлүк деңгээлде дагы да таанымал болушун стратегиялык максат катары карашарын билдирди.

QS жана GreenMetric жетишкендиктери университеттин дүйнөлүк таанымалдыгын арттырды

КТМУ QS 2026 Дүйнөлүк университеттер рейтингинде кайрадан алдыңкы 1000 университеттин катарына кирди. Университет Азия боюнча 230-орунга, ал эми Борбордук Азияда 12-орунга көтөрүлдү. Ал эми GreenMetric 2025 рейтингинде дүйнөдөгү эң туруктуу университеттердин арасында 487-орунду ээлеп, Кыргызстандын ичинде биринчи орунга чыкты.
Бул жетишкендиктер университеттин туруктуулук, академиялык сапат жана дүйнөлүк таанымалдык багыттарындагы ырааттуу өнүгүүсүн чагылдырып жатканын белгилеген Жейлан: «Дүйнөлүк академиялык атаандаштыкта көрүнүктүү болуу илимий сапаттын туруктуу түрдө бекемделиши менен мүмкүн болот», — деди.

Университет менен коомдун интеграциясы социалдык жоопкерчилик иш-чаралары аркылуу тереңдеди

Коомдук салым кошуу ишмердүүлүктөрүнүн алкагында акыркы жылдары кеңири масштабдагы иштер жүргүзүлдү. 2021–2026-жылдар аралыгында жалпысынан 980 социалдык жоопкерчилик иш-чарасы өткөрүлүп, айылдык өнүгүү, жаштар менен иштөө, экологиялык долбоорлор жана коомдук аң-сезимди жогорулатуу боюнча окутуулар университеттин коом менен болгон байланышын дагы да бекемдеди. Окутуучулар жана студенттер тарабынан жүргүзүлгөн практикада кылган изилдөөлөрү билим өндүрүшүн түздөн-түз коомдук пайдага айландырган күчтүү моделге айланганын белгилеген Жейлан: «Университеттер коомго алыстан караган эмес, коомдун көйгөйлөрүнө чечим чыгарган мекемелер болуп саналат», — деп баа берди.

Ошондой эле Рамазан айынын ичинде күн сайын 1500дөн ашуун студентке акысыз ооз ачар берилиши жана болжол менен 8 миң адам катышкан салттуу ачык асман астындагы ооз ачар иш-чарасы университеттин социалдык тилектештик мамилесинин күчтүү үлгүлөрүнүн бири катары көрсөтүлдү. Профессор Алпаслан Жейлан бул тилектештик маданияты "Манас" университетинин институционалдык өзгөчөлүгүнүн маанилүү бөлүгү экенин белгилеп: «Университеттин чыныгы баалуулугу академиялык жетишкендиктеринде гана эмес, адамдын жашоосуна таасир эте алуу мүмкүнчүлүгүндө көрүнөт», — деди.

Кызматкерлер жана окутуучулар үчүн түзүмдүк жакшыртуулар ишке ашырылды
Академиялык кеңеште кызматкерлер саясатына байланыштуу жаңы өзгөртүүлөр да тааныштырылды. Акыркы жылдары эмгек акыны жогорулатуу, эмгек стажына байланыштуу колдоолор жана кызмат өтөө мөөнөтүн эсептөө боюнча кеңири өзгөртүүлөр күчүнө киргизилгени белгиленди. Толук убакытта иштеген кызматкерлердин айлыгына 9,5 пайыздык инфляциялык кошумча төлөм киргизилип, ар кайсы мезгилдерде аткарылган эмгек ишмердүүлүгүн да эсепке алган жаңы система ишке кирди.

КТМУнун 30 жылдыгы түрк дүйнөсүнүн орток эстутумуна айланды

Университеттин 30 жылдык мааракесинин алкагында өткөрүлгөн иш-чаралар орток маданий эстутумду бекемдеген символдук жолугушууга айланганын баса белгилеген Жейлан Түркия менен Кыргызстандын орток эрки менен түзүлгөн университет бүгүн түрк дүйнөсүнүн орток академиялык таандыктыгын чагылдырган күчтүү мекемеге айланганын айтты.

Илимий иш-чаралардын саны рекорддук деңгээлге жетти

2025–2026-окуу жылынын ичинде университетте жалпысынан 347 илимий иш-чара өткөрүлдү. Конгресстер, симпозиумдар, панелдик талкуулар, семинарлар жана академиялык форумдар жасалма интеллект, туруктуу өнүгүү, санариптик коммуникация жана саламаттык сактоо илимдери сыяктуу көптөгөн стратегиялык багыттарда маанилүү академиялык өз ара аракеттенүү чөйрөлөрүн түзгөнү белгиленди.

Изилдөө долбоорлоруна бөлүнгөн институционалдык колдоо дээрлик төрт эсеге өстү

Изилдөө долбоорлоруна берилген бюджеттик колдоодо олуттуу өсүш болду. 2017–2021-жылдар аралыгында 219 миң долларды түзгөн институционалдык долбоордук колдоо 2022–2026-жылдары 830 миң долларга жетти. Бул өсүш изилдөөгө негизделген өнүгүү стратегиясынын конкреттүү көрсөткүчтөрүнүн бири экенин белгилеген ректор Жейлан университеттин изилдөө экосистемасын чыңдоону узак мөөнөттүү стратегиялык артыкчылыктардын бири катары карашарын билдирди.

Китепкана жана санариптик архив инфраструктурасы жаңы муундагы академиялык жеткиликтүүлүктү бекемдеди

Ректор Жейлан университетте санариптик архив системасы ишке киргизилгенин жана университеттин өз каражаттарынын эсебинен болжол менен 100 миң долларлык жаңы архив инфраструктурасы түзүлгөнүн билдирди. 8 окуу залы жана болжол менен 2 миллион булакты камтыган санариптик китепкана системасы аркылуу студенттер менен изилдөөчүлөрдүн маалыматка жетүү мүмкүнчүлүгү дагы да бекемделгенин белгилеген Жейлан: «Академиялык өнүгүүнүн туруктуулугу күчтүү маалыматтык инфраструктура аркылуу камсыз болот», — деди.

КТМУ келечекке болгон көз карашын санариптештирүү жана илимге багыттап калыптандырды

Жогорку билим берүү эми санариптик трансформацияны башкарган жана келечектин кадрларын даярдаган стратегиялык борборлорго айланып жатканын белгилеген ректор Жейлан жасалма интеллект, маалыматтарды талдоо жана киберкоопсуздук багыттарында ачылган жаңы программалар университеттин келечекке багытталган көз карашын чагылдырып жатканын айтты. Ошондой эле Жейлан технологияга адамга багытталган мамиленин маанисине токтолуп: «Келечекти аныктай турган негизги нерсе — технологияны адамзаттын жалпы жыргалчылыгы үчүн туура аң-сезим менен багыттай билүү», — деп университеттин мамилесин жыйынтыктады.

Университетке негизделген ишкердик жана кызматташтык экосистемасы үчүн жаңы жол картасы жарыяланды

Академиялык кеңеште сунушталган келечекке болгон көз караштын алкагында QS дүйнөлүк рейтингинде алдыңкы 500 университеттин катарына кирүү, илимий жарыялардын көлөмүн жыл сайын 15 пайызга көбөйтүү, санариптик трансформация процесстерин толук аяктоо жана университетке негизделген ишкердик экосистемасын өнүктүрүү максаттары кызматкерлер менен бөлүшүлдү. Университет–өнөр жай–коом кызматташтыгын дагы да бекем түзүмгө айлантууну көздөп жаткандыгын билдирген Жейлан билим өндүрүшүн экономикалык жана коомдук пайдага айландырган туруктуу экосистеманы түзүүнү максат кылышарын айтты.

Туруктуу кампус жана практикалык билим берүү көз карашын бекемдей турган жаңы инвестициялар ишке ашырылат

Академиялык кеңештин жыйынында тааныштырылган жаңы инвестициялык долбоорлордун алкагында Түрк дүйнөсүнүн ботаникалык багынын 2 долбоору, кыздар жатаканасы долбоору, Спорт илимдери факультетинин имаратын куруу долбоору, ошондой эле Технопарк жана Инкубация борбору долбоору университеттин туруктуу өнүгүү стратегиясын колдогон маанилүү инвестициялардын катарына кирери белгиленди.

Экологиялык туруктуулук жана биологиялык ар түрдүүлүк көз карашынын негизинде пландалган жаңы ботаникалык бак долбоору кампустагы экологиялык жашоо маданиятын бекемдөөгө багытталганын белгилеген Жейлан практикалык билим берүү инфраструктурасын чыңдай турган жаңы инвестициялар студенттердин академиялык жана социалдык өнүгүүсүнө олуттуу салым кошорун айтты.

Технопарк жана Инкубация борбору долбооруна да токтолгон Жейлан: «Университеттер билим өндүргөн гана эмес, ошол эле учурда инновациялык идеяларды коомдук жана экономикалык баалуулукка айландырган борборлор болууга тийиш», — деди.

КТМУ аймактык университеттен дүйнөлүк академиялык борборго айланып жатат

Ректор Алпаслан Жейлан көрсөтүлгөн жалпы көрсөткүчтөрдүн негизинде "Манас" университети аймактык жогорку окуу жай болуу деңгээлинен чыгып, дүйнөлүк академиялык тармактарда дагы да көрүнүктүү болгон стратегиялык университетке айланып жатканын белгиледи. Илимий өндүрүш мүмкүнчүлүктөрү, эл аралык кызматташтыктар, санариптик трансформацияга багытталган инвестициялар жана коомдук салым кошуу ишмердүүлүктөрү аркылуу КТМУ түрк дүйнөсүнүн орток академиялык көз карашын келечекке алып барган алдыңкы мекемелердин бири катары өз ордун бекемдеп жатканы белгиленди.

Бул өзгөрүү узак мөөнөттүү цивилизациялык көз караштын бир бөлүгү экенин айткан ректор Жейлан: «"Манас" университети өтмүштөн алган маданий мурасты келечектин маалыматтык коому менен айкалыштырган күчтүү эл аралык университеттик өзгөчөлүгү менен өз жолун улантууда», — деди.

Академиялык мантия кийгизүү аземи өткөрүлдү

Академиялык жалпы кеңештин алкагында университетте академиялык даража жогорулатууга татыктуу болгон окутуучулар үчүн академиялык мантия кийгизүү аземи да өткөрүлдү. Салтанатта доцент, профессор жана башка академиялык кызматтарга дайындалган жалпы 21 окутуучуга академиялык мантиялар кийгизилди.

Академиялык даражалардын жогорулатылышы жеке карьералык баскыч гана эмес, университеттин илимий өндүрүш мүмкүнчүлүктөрүнүн жана институционалдык өнүгүүсүнүн маанилүү көрсөткүчү экенине көңүл бурган ректор, профессор Алпаслан Жейлан академиялык эмгек туруктуу илимий салым аркылуу мааниге ээ болорун баса белгиледи.