Жаңылыктар

Кыргыз-Түрк «Манас» университетинин (КТМУ) кабыл алуусунда Мажарстандын Кыргыз Республикасындагы элчилигинин кызматташтыгы менен уюштурулган « Мажарстандын ислам архитектуралык мурасы» аттуу сүрөт көргөзмөсү Абдулкерим Сатук Буура Хан мечитинде салтанаттуу түрдө ачылды. Мажарстанда Осмон империясынын доорунан бүгүнкү күнгө чейин сакталып калган ислам архитектурасынын эстеликтерине арналган көргөзмө эки өлкөнүн ортосундагы тарыхый жана маданий байланыштарды искусство аркылуу кеңири таанытууну максат кылат. Көргөзмөнүн ачылыш аземине КТМУнун ректору, профессор Алпаслан Жейлан, биринчи проректор, доцент Алмаз Ибраев, Мажарстандын Кыргыз Республикасындагы элчилигинин убактылуу ишенимдүү өкүлү Андрей Букаи, Мажарстан-Кыргызстан өнүктүрүү фондунун (ВКӨФ) башкармалыгынын төрагасы Улан Кытайбекович Сарбанов, ВКӨФ төрагасынын орун басары Рыскүл Табылдыевна Тобокеева, жазуучу Чыңгыз Айтматовдун небереси Айгүл Алыкулова, «Айкөл Манас» эстелигинин автору Тамила Маматова, ЮНИДОнун Кыргызстандагы улуттук координатору Жаныбек Ыбрайым уулу, Кыргызстандын кайра жаралуучу энергия булактары ассоциациясынын башкармалыгынын төрайымы Кундуз Бергеншаевна Кырбашева, БУУнун Азык-түлүк жана айыл чарба уюмунун (ФАО) Кыргызстандагы өкүлү Олег Гучгелдиев, Юнус Эмре атындагы Түрк маданият борборунун координатору Синан Яман, Европа Биримдигинин Кыргыз Республикасындагы делегациясынын өкүлү Светлин Сергеенков жана Фал Беата, ошондой эле окумуштуулар жана чакырылган коноктор катышты

Мажарстан менен академиялык кызматташтыкты өнүктүрүү максаты коюлууда

КТМУнун ректору профессор Алпаслан Жейлан түрк жана ислам цивилизациясы Балкан аркылуу Мажарстанга чейин маанилүү маданий мурас калтырганын белгиледи. Эки жылда бир өткөрүлүүчү Түрк курултайына болгон сапарда Гүл Баба күмбөзү баш болгон Мажарстандагы мечиттерди, күмбөздөрдү жана башка тарыхый эстеликтерди көрүүгө мүмкүнчүлүк болгонун белгиледи. Ректор Жейлан ошондой эле КТМУда уюштурулган көргөзмө Мажарстандагы Осмон-ислам мурасын таанытууга маанилүү салым кошорун айтып, көргөзмө Кыргызстандын, Түркиянын жана Мажарстандын ортосундагы байыркы тарыхый жана маданий байланыштарды тереңирээк таанууга, ошондой эле жалпы маданий мурас тууралуу түшүнүктү бекемдөөгө өбөлгө түзөрүн билдирди.

Жейлан Мажарстандагы билим берүү мекемелери жана дипломатиялык өкүлчүлүктөр менен байланыштар уланып жатканын белгилеп, эки өлкөнүн ортосундагы жогорку билим берүү тармагындагы мамилелерди өнүктүрүүгө өзгөчө маани берилип жатканын айтты. Ошондой эле бул багытта Мажарстан менен студенттер жана окутуучулар арасында алмашуу программалары боюнча иштер башталгандыгын баса белгиледи.

Осмон мурасы Мажарстандын ар кайсы шаарларында бүгүнкү күнгө чейин сакталып келет

Мажарстандын Кыргыз Республикасындагы элчилигинин убактылуу ишенимдүү өкүлү Андрей Букаи КТМУнун колдоосу менен уюштурулган көргөзмөнүн ачылышына катышып жатканына кубанычта экенин билдирип, Венгрия билим берүү тармагында университет менен көп жылдан бери кызматташып келе жатканын айтты. Букаи 2026-жылдын март айында Эл аралык билим берүү жарманкесине катышкан Пазмань Петер атындагы Католик университетинин өкүлдөрү 2024-жылдын ноябрында КТМУ менен түзүлгөн академиялык кызматташтык тууралуу протоколдун алкагында байланыштарды жүргүзгөнүн эске салды.

Мажарстанда Осмон доорунан калган ислам маданий мурастары кылдаттык менен сакталып жатканын белгилеген Букаи XVI–XVII кылымдардан бүгүнкү күнгө чейин жеткен мечиттер, мунаралар, күмбөздөр жана мончолор Будапешт, Печ, Сигетвар, Шиклош жана Эгер сыяктуу шаарларда бар экенин айтты.

28 эмгек ислам архитектуралык мурасын ар түрдүү өңүттөн таанытат

Букаи көргөзмө кыргыз, орус жана англис тилдериндеги түшүндүрмөлөр менен коштолгон жалпы 28 фотосүрөттөн жана көркөм чыгармалардан турганын белгиледи. Анын айтымында, көргөзмө Мажарстандагы Осмон жана ислам мурастары менен жакындан таанышууга мүмкүнчүлүк берет. Букаи ошондой эле 2025-жылдын январь айында Кыргыз Республикасынын Дин иштери боюнча мамлекеттик комиссиясынын колдоосу менен Бишкек борбордук мечитинде да көргөзмө уюштурулганын эске салды.

Көргөзмө маданий мурас аркылуу жаңы жолугушуу аянтын түздү

Андан соң лента кесүү аземи өткөрүлүп, көргөзмө расмий түрдө ачылды. Иш-чаранын катышуучулары Мажарстандын ар кайсы шаарларында бүгүнкү күнгө чейин сакталып калган ислам архитектуралык мурастарын чагылдырган эмгектер менен таанышып, көргөзмө тууралуу кеңири маалымат алышты.