KTMÜ’de VI. Türk Dünyası İletişim ve Sanat Sempozyumu’nun ikinci günü tamamlandı
VI. Uluslararası Türk Dünyası İletişim ve Sanat Sempozyumu’nun ikinci gününde gazetecilikte bilgi doğrulama, kültürel mirasın dijital ortamda korunması, sanal gerçeklikle eğitim ve sürdürülebilir sinema üzerine çalışmalar ele alındı.
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesinin (KTMÜ) ev sahipliğinde düzenlenen VI. Uluslararası Türk Dünyası İletişim ve Sanat Sempozyumu’nun ikinci gün oturumları, 23 Ekim’de gerçekleştirildi. Araştırmacılar, dijital teknolojilerin gazetecilik, eğitim, kültür ve sanat üzerindeki etkilerini farklı disiplinlerin yaklaşımlarıyla değerlendirdi.
22–24 Ekim tarihlerini kapsayan ve yedi ülkeden akademisyen ve araştırmacıları buluşturan sempozyumun programında toplam 24 oturum ve 121 bilimsel bildiri yer aldı.
Yapay zekâ çağında haber doğrulama ve gazetecilik etiği değerlendirildi
Cengiz Aytmatov Salonu’ndaki oturumda kamu diplomasisi, gazetecilikte yapay zekâ kullanımı, göç ve dijital iletişim konuları ele alındı.
Kayahan Küçük, “Türk Dünyasında İlişkisel Kamu Diplomasisi: Ortak Kültürden Karşılıklı İletişime” başlıklı bildirisinde ortak kültürel mirasın karşılıklı anlayış ve güven geliştirmedeki rolünü değerlendirdi.
Canan İyiyol ve Besim Yıldırım, yapay zekânın gazeteciliğe etkisini ve haber doğrulama süreçlerini inceledi. Türkiye’den Teyit ve Birleşik Krallık’tan Full Fact örnekleri üzerinden yanlış bilgilerin tespiti, etik sorumluluk ve şeffaflık konularını ele aldı.
Zirek Asanova, Orta Asya ülkelerinden ABD’ye göç eden kişilerin toplumsal, kültürel ve ekonomik uyum süreçlerinin haberleştirilmesinde blog yazarlarının ve medya aktivistlerinin rolüne odaklandı. Aslıhan Doğan Topçu, Lokman Zor ve Soner Erdönmez ise Türk dünyasında dijital iletişimi kolaylaştırmak üzere ortak bir iletişim terimleri sözlüğü hazırlanmasını önerdi.
Dijital itibar, kişisel veriler ve iklim iletişimi tartışıldı
İbrahim Şinasi Salonu’ndaki oturumlarda dijital platformların kurumsal itibara etkisi, etkinlik sponsorluğu, dijital iletişimin hukuki boyutu ve ulusal değerlerin aktarılması üzerinde duruldu.
Roza Toksonalieva ve Nurdin Canıbekov, üniversitelerin dijital platformları aracılığıyla kurumsal itibarlarını ve rekabet güçlerini geliştirmelerini konu edindi. Toksonalieva ve Aynazik Erkinbekova’nın ortak çalışmasında ise VI. Dünya Göçebe Oyunları örneği üzerinden sponsorluğun marka tanıtımı, kurumsal itibar ve ulusal kültürün desteklenmesindeki rolü incelendi.
Meerim Artışeva, Kırgızistan’da dijital iletişimin hukuki düzenlenmesini değerlendirerek ifade özgürlüğü ile kişisel verilerin korunması arasında denge kurulmasının önemine dikkat çekti. Gülzada Stanalieva, “Ulusal Ruh – Küresel Zirve” doktrininin ideolojik kavramlarını ve dilsel özelliklerini ele aldı.
Begayım Maksutova ve Kanışay Muktarova ise devletin iklim iletişimini çevre diplomasisi ve uluslararası imaj açısından değerlendirdi. Çalışmada buzulların ve dağ ekosistemlerinin korunması, su güvenliği ve uluslararası iş birliği konularına odaklanıldı.
Dijital kültür platformları ve sanal gerçeklikle eğitim uygulamaları tanıtıldı
Öğleden sonraki oturumlarda kültürel mirasın dijital ortamda korunmasına ve yeni teknolojilerin eğitimde kullanılmasına yönelik çalışmalar paylaşıldı.
Nurlyaiym Tursynbaikyzy Danayeva, farklı halkların dillerini, kültürlerini ve süreli yayınlarını aynı dijital ortamda buluşturmayı amaçlayan “Ethno-Kosemsoz” platformunu tanıttı. Proje, kültürel hafızanın korunmasına ve kuşaklar arası aktarımın sürdürülmesine odaklanıyor.
Tamara Karaşeva, Rita İsmailova ve Talgar Tilekmatov, sanal gerçeklik teknolojilerinin eğitim sürecine entegrasyonuna ilişkin deneyimlerini aktardı. Kirchhoff yasaları gibi fizik konularının sanal gerçeklikle öğretilmesini ele alan araştırmacılar, bu uygulamaların öğrencilerin konuları kavramasına sağlayabileceği katkıları değerlendirdi.
Camila Abdımalikova ise “Kara-Kırgız. Yurt Ataları” adlı televizyon dizisini eleştirel söylem analizi yöntemiyle inceledi. Çalışmada ulusal birlik, eğitim, adalet ve devlet yönetiminde sorumluluk kavramlarının dizideki temsiline odaklanıldı.
Sinemanın görsel dili ve sürdürülebilir yapım olanakları incelendi
Mustafa Çokay Salonu’ndaki oturumlarda sinemada ses ve görüntü ilişkisi, görsel anlatım, belgesel gazeteciliği ve çevresel sorumluluk ele alındı.
Kadir Yoğurtçu, Jean-Luc Godard’ın Adieu au Langage ve Le Livre d’Image filmleri üzerinden ses ve görüntü arasındaki ilişkiyi değerlendirdi. Marat Ergeşov ve Akcol Bekbolotov, Kurmancan Datka filminin görsel üslubunu ışık kullanımı ve kadraj kompozisyonu açısından inceledi.
Rimma Elemanova’nın çalışmalarında gençlerin kültürel gelişim yönelimleri ve değerler sistemi ile Çüy bölgesinde 1991–2024 yılları arasında yaşanan kültürel değişimler ele alındı. Nihan Gider Işıkman ise Türk dünyası sinemasında çevre dostu ve sürdürülebilir film yapımını geliştirmeye yönelik iş birliği olanaklarını değerlendirdi.
Belgesel gazeteciliği ve haber ajanslarının iş modelleri karşılaştırıldı
Aynı salondaki diğer sunumlarda The New York Times gazetesinin Op-Docs projesi ile Azattyq Films’in belgesel yapımları, toplumsal gerçekliği aktarma biçimleri bakımından karşılaştırıldı. İHA ve ANKA haber ajanslarının Kazakistan medya pazarındaki ticari modelleri ve teknolojik dönüşümleri de araştırmaların konuları arasında yer aldı.
Bir diğer bildiride akademisyen K. Satpayev’in eserlerinde Karaganda kömür havzasının geliştirilmesine ilişkin konuların nasıl işlendiği değerlendirildi.
Sempozyumun ikinci gününde sunulan çalışmalar, dijital dönüşümün teknolojik boyutlarını etik, hukuk, kültürel aktarım ve çevresel sorumlulukla birlikte tartışmaya açtı.
Sonuç bildirgesinde ortak doğrulama ağı ve dijital okuryazarlık çağrısı
VI. Uluslararası Türk Dünyası İletişim ve Sanat Sempozyumu’nun sonuç bildirgesinde, iletişim ve sanat alanlarının dijitalleşme, yapay zekâ ve ortak kültürel bellek ekseninde dönüşüm geçirdiği belirtildi. Yapay zekânın yaratıcı üretime sunduğu imkânlarla birlikte güven, etik ve özgünlük bakımından doğurduğu risklere dikkat çekildi. Gazeteciliğin değişen yapısı, kamu diplomasisi, sinema, kültürel miras ve eğitim alanlarındaki değerlendirmeler doğrultusunda medya, dijital ve yapay zekâ okuryazarlığının Türk dünyası için ortak bir öncelik olarak ele alınması gerektiği vurgulandı.
Bildirgede, dezenformasyon ve deepfake içeriklere karşı ortak bir haber doğrulama ve bilgi paylaşım ağı kurulmasına yönelik çalışmalar yapılması, ortak dijital iletişim terimleri sözlüğünün üniversiteler arası bir çalışma grubuyla geliştirilmesi önerildi. Yapay zekânın gazetecilik, reklam ve sanat üretimindeki kullanımına ilişkin etik ilkelerin ortak bir akademik çerçevede tartışılması çağrısında bulunuldu. Yerel basının dijital dönüşümünün desteklenmesi, medya kuruluşlarında toplumsal cinsiyet eşitliğinin izlenmesi, sinemada ortak yapımların ve sürdürülebilir üretim uygulamalarının güçlendirilmesi de öneriler arasında yer aldı.
