Жаңылыктар

Кыргыз-Түрк "Манас" университетинде уюштурулган XV Эл аралык колдонмо экономика жана финансы конференциясынын алкагында өткөн жыйындарда 17 өлкөдөн келген окумуштуулар жана изилдөөчүлөр экономика жана финансы тармагындагы актуалдуу маселелерди ар тараптуу талкуулашты. Эки күнгө созулган конференция 14 академиялык секция жана 3 семинар аркылуу катышуучулар үчүн кеңири илимий тажрыйба алмашуу аянтчасын түзүп, ийгиликтүү жыйынтыкталды.

Доцент Онур Полаттан мунай баалары боюнча жасалма интеллектке негизделген жаңы божомолдоо модели

Конференциянын чакырылган баяндамачысы, Хаджеттепе университетинин окутуучусу, доцент Онур Полат «Жасалма интеллектке негизделген алдын ала айтуу иерархиясы: WTI чийки мунайдын баасынын өзгөрмөлүүлүгүндөгү негизги жана спекулятивдик факторлорду ажыратуу» аттуу баяндамасын сунуштады.

Доцент Полат мунай бааларынын калыптанышында салттуу ыкма суроо-талап, сунуш жана глобалдык шокторго басым жасаса, финансы гипотезасы спекулятивдик операциялар менен инвесторлордун жүрүм-турумуна көңүл бурарын белгиледи. Ал 2008-жылдагы дүйнөлүк каржы кризисинен кийин финансылык өз ара байланыштар күчөгөнүн айтып, бул өзгөрүү азыркы илимий адабияттарда жетиштүү деңгээлде түшүндүрүлбөй жатканын белгиледи. Доцент Полат иштеп чыккан ыкма макроэкономикалык негиздер менен рыноктук жүрүм-турумду бирге талдоо аркылуу мунай баалары боюнча тагыраак божомолдорду сунуштоону максат кыларын билдирди.

Доктор Хүснү Текин: ECO туруктуу өнүгүүдө аймактык интеграцияны күчөтүүдө

Конференциянын дагы бир чакырылган баяндамачысы Экономикалык кызматташтык уюмунун (ECO) Адам ресурстары жана туруктуу өнүгүү боюнча директору, доктор Хүснү Текин «Туруктуу өнүгүүнү илгерилетүүдө региондук уюмдардын ролу: Экономикалык кызматташтык уюмунан алынган сабактар» аттуу баяндама жасады.

Текин ECO жана ECO аймагынын түзүмүнө токтолуп, уюм 1964-жылы Түркия, Иран жана Пакистан тарабынан негизделгенин, ал эми 1992-жылы Афганистан, Азербайжан, Кыргызстан, Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан жана Түркмөнстандын кошулушу менен кеңейгенин белгиледи. Ал ECOнун негизги максаттары аймактык кызматташтыкты бекемдөө, туруктуу экономикалык өсүштү колдоо жана соода, энергетика, транспорт, айыл чарба жана айлана-чөйрө тармактарындагы интеграцияны күчтөндүрүү экенин баса белгиледи. Ошондой эле табигый кырсыктардын тобокелдиктерин азайтуу, суу ресурстарын башкаруу, жашыл экономика жана социалдык тармактардагы кызматташтыктын маанисине көңүл бурду.

Текин ECOнун 2025 жана 2035-жылдарга карата стратегиялык максаттарынын алкагында климаттын өзгөрүшү менен күрөшүү, кайра жаралуучу энергия, жашыл трансформация жана кырсык тобокелдиктерин азайтуу багыттарында иштер жүргүзүлүп жатканын билдирди. Ошондой эле 2025-жылы Азербайжан менен Түркмөнстанда өтө турган форумдар жана ECOнун Туруктуу өнүгүү боюнча аракеттер планы бул процесске маанилүү салым кошорун белгиледи.

Конференциядагы көп багыттуу экономика жана финансы жаатында секциялар чоң кызыгууну жаратты

XV эл аралык колдонмо экономика жана финансы конференциясынын алкагында уюштурулган секцияларда дүйнөлүк экономикалык өзгөрүүлөрдөн тартып аймактык өнүгүү маселелерине чейинки кеңири спектрдеги заманбап илимий изилдөөлөр талкууланды. Тармактын адистери жана жаш окумуштуулар катышкан жыйындар теориялык жана эмпирикалык салымдары менен өзгөчөлөндү.

Финансы системалары жана банк тармагындагы жаңы ыкмалар

Жыйындарда мобилдик банкинг тиркемелеринин кабыл алынган сапаты MS-QUAL модели аркылуу талданып, санариптик финансы кызматтарынын колдонуучулардын тажрыйбасына тийгизген таасири талкууланды. Исламдык каржы, финансы жана компаниялардын өсүшүн каржылоо маселелери динамикалык оптимизацияга негизделген теориялык ыкма менен каралды.

Энергетика, рыноктор жана макроэкономикалык динамикалар

Түркиянын электр энергиясы рыногунда убакыт катарлары аркылуу суроо-талапты божомолдоого арналган эмпирикалык изилдөөлөр энергетиканы пландаштырууда божомол моделдеринин маанисин көрсөттү. Мунай баалары менен BIST100 индексинин ортосундагы байланыш пандемияга чейинки жана кийинки мезгилдерди эске алуу менен асимметриялык талдоо ыкмасы аркылуу бааланды.

Туруктуу өнүгүү жана климат

Адилеттүү өтүү процесси туруктуу өнүгүү жана жергиликтүү элдердин өз алдынча аныктоо укугу алкагында каралды. Ошондой эле климаттык шоктор, пандемия жана карыз айлампалары өткөөл экономика өлкөлөрүнүн мисалында микро деңгээлдеги маалыматтар аркылуу талданды.

Аймактык экономика жана саясий динамикалар

Казакстанда орус компанияларынын рынокко кириши жана эмгек рыногунун динамикасы изилденип, Казакстан менен Кыргызстандагы рынок жана демократия боюнча артыкчылыктар салыштырма саясий экономика көз карашы аркылуу талданды.

Жаш изилдөөчүлөрдөн өлкөгө багытталган изилдөөлөр

Жаш изилдөөчүлөр сунуштаган баяндамаларда Кыргыз Республикасындагы мектептик билим берүүнү каржылоо жана анын билим сапатына тийгизген таасири, саламаттык сактоо тутумун каржылоо, учурдагы көйгөйлөр жана аларды жакшыртуу боюнча сунуштар каралды. Мындан тышкары өлкөдөгү жашыл каржылоонун өнүгүшү, учурдагы абалы жана келечекке болгон күтүүлөр талкууланды.

Конференциянын алкагында экономика жана каржы боюнча үч практикалык семинар өткөрүлдү

«Ислам экономикасы жана каржысы: Учурдагы абалдын негизинде теориядан практикага» аттуу семинарда ислам экономикасы менен каржысынын учурдагы абалы талкууланып, теориялык негиздердин практикага тийгизген таасири бааланды. Катышуучулар тармактын өнүгүү динамикасы жана кездешкен түзүмдүк көйгөйлөр боюнча пикир алышты.

«EViews программасында өзгөрмөлүүлүктү божомолдоо моделдери» аттуу семинарда каржы рынокторундагы өзгөрмөлүүлүктү алдын ала аныктоо ыкмалары каралып, практикалык моделдөө мисалдары катышуучулар менен бөлүшүлдү.

«Экономика жана каржы изилдөөчүлөрү үчүн колдонмо машина үйрөнүү: Теориялык негиздер жана Python менен ишке ашыруу» аттуу семинарда машиналык үйрөнүүнүн экономика жана каржы тармагындагы колдонулушу талкууланды. Теориялык база менен катар Python программасы аркылуу маалыматтарды талдоо жана моделдөө процесстери көрсөтүлдү.

Онлайн академиялык секцияларда экономиканын жаңы динамикалары талкууланды

Конференциянын онлайн секцияларында экономика, каржы жана жасалма интеллект багытындагы актуалдуу дүйнөлүк темалар талкууланды. Жыйындарда чыгармачылык жана жалпы фактордук өндүрүмдүүлүк, Чыгыш Африкадагы каржылык өнүгүү жана инклюзивдүү экономикалык трансформация, реалдуу эффективдүү валюта курсунун өзгөрүүлөрү жана саламаттык сактоо кызматтарына канааттануу боюнча жасалма интеллектке негизделген талдоолор каралды.

Санариптик экономикада асимметриялык маалымат шарттарында ишеним жана саясатты иштеп чыгуу, экологиялык долбоорлордо инвесторлорду коргоо келишимдериндеги жасалма интеллект колдонмолору жана Чыгыш Африка–Кытай мамилелери сыяктуу актуалдуу темалар да онлайн секцияларда талкууланып, катышуучуларга дисциплиналар аралык көз карашты калыптандырууга жана академиялык билим алмашууга маанилүү салым кошту.

Жабылуу жыйынында академиялык салымдар бааланды

Конференциянын жабылуусунда офлайн жана онлайн форматта сунушталган баяндамалар академиялык маалымат алмашууга гана эмес, студенттер жана жаш изилдөөчүлөр үчүн маанилүү багыт берүүчү булак болгону белгиленди. Конференция ар кайсы өлкөлөрдөн келген окумуштуулар менен изилдөөчүлөрдү бириктирип, илимий кызматташтыкты бекемдеген жемиштүү аянтча болгону айтылды. Ошондой эле ийгиликтүү аяктаган иш-чара экономика жана каржы тармагындагы заманбап талкууларга олуттуу салым кошкону баса белгиленди.

Manas TV'nin Haberi: https://youtu.be/Z12m9JXBhqE