2026-05-01
KTMÜ İletişim Fakültesinden Bişkek’teki Lise Öğrencilerine Dijital Zorbalığa Karşı Farkındalık Eğitimi
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi İletişim Fakültesi’nin sosyal sorumluluk çalışmaları çerçevesinde L. V. Tolstunov 12 No’lu Genel Eğitim öğrencilerine siber zorbalıkla mücadele yöntemleri anlatıldı. 29 Nisan’da düzenlenen seminerde, Gazetecilik 3. Sınıf öğrencileri Asılay Toroeva ve Altınay Dosubekova, lise öğrencilerine çevrimiçi taciz, dijital güvenlik, sosyal medya riskleri ve yardım mekanizmaları hakkında farkındalık eğitimi verdi.
Araştırmadan sınıfa uzanan proje
Seminer, KTMÜ öğretim üyeleri Doç. Dr. Niyazi Ayhan, Doç. Dr. Erdoğan Akman ve Yrd. Doç. Dr. Topçugül Narmamatova tarafından yürütülen, “Dijital Dönüşüm ve Eğitimde Siber Zorbalık: Kırgızistan’daki Çocukların Değerlendirmesi” başlıklı araştırmanın saha uygulaması niteliğinde gerçekleştirildi. UNESCO Sağlık ve Eğitim Kaynak Merkezi (UNESCO Health and Education Resource Centre) bünyesindeki "Vaka Çalışmaları ve Araştırmalar" (Case Studies & Research) bölümünde yer alarak uluslararası düzeyde kabul gören araştırmada, özellikle erken yaşta internet kullanımının yaygınlaşmasına rağmen, öğrencilerin çevrimiçi tehditleri tanıma ve doğru tepki verme konusunda yeterli donanıma sahip olmadığını sonucuna ulaşıldı. Bilimsel araştırma bulgularına dayalı olarak düzenlenen etkinlikte, çocukların dijital cihazlara erişim hızının medya okuryazarlığı becerilerindeki gelişimin önüne geçtiği, bunun da yeni risk alanları ve güvenlik sorunları ortaya çıkardığı vurgulandı.
Araştırma bulguları eğitimin gerekliliğini ortaya koydu
Doç. Dr. Niyazi Ayhan, 13–16 yaş aralığındaki öğrencileri kapsayan araştırmanın bulgularına atıfta bulunarak, Kırgızistan’da özellikle bu yaş grubuna yönelik siber güvenlik eğitimlerinin zorunlu hale geldiğini vurguladı. Doç. Dr. Ayhan, “Araştırmamız, siber zorbalığın yayılımında cinsiyet, yaş ve sosyo-ekonomik koşulların belirleyici olduğunu açık biçimde ortaya koyuyor. Erkek öğrenciler daha çok çevrimiçi oyun ve rekabetçi platformlarda saldırgan davranışlar sergilerken, kız öğrenciler sosyal medya ağlarında daha fazla tacize maruz kalıyor. Özellikle 13–16 yaş aralığındaki gençlerin, dijital platformları aktif kullanmalarına rağmen yeterli dijital okuryazarlık düzeyine sahip olmamaları onları daha kırılgan hale getiriyor,” ifadelerini kullandı.
Ayhan ayrıca, düşük gelirli ailelerden gelen ve kırsal bölgelerde yaşayan öğrencilerin daha yüksek risk altında olduğuna dikkat çekerek, ebeveyn denetiminin sınırlı olması ve dijital güvenlik konusundaki bilgi eksikliğinin bu durumu derinleştirdiğini belirtti. Diğer yandan Doç. Dr. Ayhan, araştırma sonuçlarının, bu yaş grubuna yönelik bilinçlendirme ve eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılmasının artık bir tercih değil, gereklilik olduğunu gösterdiğinin altını çizerek, farkındalık ve bilinçlendirme seminerlerini başlattıklarını ifade etti.
Siber zorbalığın etkileri ve mücadele yöntemleri anlatıldı
Toplumsal Duyarlılık Projeleri kapsamında hazırlanan seminerde, Gazetecilik 3. Sınıf öğrencileri Asılay Toroeva ve Altınay Dosubekova, , dijital ortamlarda saldırganlığın nasıl ortaya çıktığını ve ne tür sonuçlar doğurabileceğini örneklerle anlattı. Sunumlarda, siber zorbalığın basit bir “şaka” olarak görülemeyeceği, aksine bireylerin psikolojik sağlığını doğrudan etkileyen ciddi bir sorun olduğu vurgulandı. Anonim hesaplar üzerinden yapılan paylaşımların ardında gerçek ve kalıcı etkiler bırakan psikolojik zararların bulunduğuna dikkat çekildi.
Etkinlikte ayrıca, saldırgan, mağdur ve tanık rolleri ele alınarak, özellikle tanıkların sessiz kalmasının zorbalık davranışlarını güçlendirdiği ifade edildi. Konuşmacılar, mağdurlara zamanında destek verilmesinin önemine işaret etti. “Yalnız Değilsin” mesajı etrafında şekillendirilen seminer, öğrencilerin karşılaştıkları durumlarda ebeveyn, öğretmen ya da uzmanlardan destek almalarının bir şikâyet değil, çözümün önemli bir parçası olduğu vurgulandı.
Öğrencilere “Durdur - Engelle - Bildir” Modeli tanıtıldı
Seminer kapsamında 7. Sınıf öğrencilerine çevrimiçi saldırı karşısında atılacak adımlarla ilgili bilgiler de verdi. Siber saldırıyla mücadelenin taciz edici kişiyle tartışmaya girmemek, hesabı engellemek ve kanıt niteliğinde ekran görüntüsü alarak durumu bildirmek şeklinde 3 temel adımla başlayacağını belirten konuşmacılar, siber zorbalığın “şaka” ya da “oyun” olarak görülmemesi gerektiğini, bunun psikolojik sonuçları olabilen ciddi bir toplumsal sorun olduğunu vurguladı.
Ebeveynler ve öğretmenler için rehber hazırlandı
Öğrencilerin yanı sıra yetişkinlere de odaklanana araştırma kapsamında öğretmenler ve veliler için özel bilgilendirme materyalleri hazırlandı. Rehberlerde, zorbalığın erken işaretleri, çocuklara nasıl yaklaşılması gerektiği ve resmi destek kanallarına nasıl başvurulacağı gibi başlıklara yer verildi.
Ülke geneline yayılması planlanıyor
Toplumsal Duyarlık Projeleri kapsamında yürütülen seminerlerin ilerleyen dönemlerde Kırgızistan genelindeki, özellikle kırsal bölgelerde ve uzak yerleşimlerdeki öğrencilere de ulaştırılması hedefleniyor.
