2026-10-01
«Doğal Dil İşleme (DDİ) Teknolojileri ve Derlem Dilbilimi» Konulu Uluslararası Çalıştay
21–24 Eylül 2026 tarihleri arasında Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Mütercim-Tercümanlık Bölümü'nde «Doğal Dil İşleme (DDİ) Teknolojileri ve Derlem Dilbilimi» konulu uluslararası çalıştay düzenlendi. Çalıştay, Almanya'nın Saarland Üniversitesi'nden Dr. Marie-Pauline Krielke ve Dr. Andrea Wurm ile KTMÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Aida Kasieva tarafından ortaklaşa yürütüldü.
Çalıştay, 21 Eylül'de Prof. Dr. Aida Kasieva'nın açılış dersiyle başladı: Kasieva bu derste Kırgızcada derlem dilbilimi alanında bugüne kadar yapılan çalışmaları, açık soruları ve geleceğe yönelik planları anlattı. Ardından gerçekleştirilen uyum oturumunda katılımcılar araştırma ilgi alanlarını tanıttı ve kursta kullanılacak araçlarla tanıştı.
22–23 Eylül'de Dr. Krielke'nin oturumlarında ham metinlerin etiketlenmiş derlemlere dönüştürülmesi, üstveri ve dilbilimsel etiketleme ile çalışma, düzenli ifadeler (regular expressions) ile derlem sorgulama ve derlem analizinde yapay zekânın kullanımı konuları ele alındı. Ayrı bir blok, yapay zekâ destekli sözdizimsel ayrıştırma (parsing), değerlendirme ve etiketleme kalitesi dâhil olmak üzere Universal Dependencies projesinin uygulamadaki kullanımına ayrıldı. Dr. Wurm ise Sketch Engine ve ücretsiz araçlar yardımıyla sorgu sonuçlarının söylem analizi için indirilmesini, görselleştirilmesini ve analizini gösterdi.
24 Eylül'de Dr. Wurm iki konuyu işledi. Birincisi, MAXQDA, TEI/XML ve açık kaynaklı araçlarla derlem dilbiliminden nitel veri analizine geçişti. İkincisi ise öğrenci çevirilerinden oluşan paralel derlemlerin derlenmesi, etiketlenmesi ve analizi ile manuel etiketleme şemalarının uyarlanması konularıydı.
Her dersin ardından katılımcıların öğrendikleri yöntemleri gerçek veriler üzerinde uyguladıkları birer uygulama oturumu gerçekleştirildi. Çalıştay; kapanış oturumu, değerlendirme ve sertifika takdimi ile sona erdi.
.jpeg)